Była Gdyni z początku lat 80., była kanadyjska „dziura zabita dechami”, była samotność dwunastoletniego chłopca rzuconego na drugi koniec świata – i była polityka na najwyższym szczeblu. Spotkanie z Thomasem A. Lukaszukiem i Agathą Rae, poświęcone książce „Pozdrów Reagana”, które odbyło się na Targach Książki w ramach jubileuszowego programu z okazji 100-lecia Gdyni, nie tyle stanowiło promocję książki, co okazało się opowieścią o emigracji jako doświadczeniu formującym człowieka – prywatnie, społecznie i politycznie.
W piątek z uczestnikami Targów Książki w Gdyni spotkał się Tomasz Łukaszuk – emigrant, aktywista i polityk, który jako nastolatek musiał wyemigrować z Gdyni do Kanady. We współtworzonej z Agathą Rae (pseudonim Joanny Bogusławskiej) książce „Pozdrów Reagana” opisuje emigrację nie tylko przez pryzmat sukcesu, lecz doświadczenia często bolesnego, samotnego i formującego na całe życie.
Punktem wyjścia jest historia wyjazdu dwunastoletniego Tomka z Gdyni do niewielkiego miasta w Kanadzie – bez znajomości języka i z niemal całkowicie utraconym kontaktem z krajem. Jak podkreślał gość spotkania, realia tamtej emigracji trudno dziś sobie wyobrazić.
“W tych czasach, to był rok 1982, wyjazd z Gdyni do Kanady, a szczególnie do małego miasta w Kanadzie, to było bardzo podobnie do wyjazdu na Księżyc, bo kontaktów z Polską nie było. Nie było internetu, rozmowy telefoniczne były rzadkie, strasznie drogie i monitorowane, a więc nie można było połączyć się z Gdynią swobodnie. Listy wysyłane pocztą przybywały z Polski do Kanady nieraz po dwóch, trzech miesiącach, a więc ten kontakt zupełnie się urwał.”
Brak polskiego środowiska okazał się jednak paradoksalnie pomocny – zmusił autora do szybkiej integracji i nauczenia się języka, co w przyszłości ułatwiło funkcjonowanie w kanadyjskim społeczeństwie, a ostatecznie także wejście do polityki.
Podczas spotkania nie zabrakło także opowieści o samym procesie powstawania książki. Agatha Rae opowiedziała, że praca ta polegała na serii długich rozmów, z których powstała spójna narracja biograficzna. Jej zadaniem było nie tyle interpretowanie, ile nadanie literackiej formy autentycznym wspomnieniom autora – również tym najbardziej prywatnym.
Ważnym wątkiem spotkania okazała się rola polskich doświadczeń w późniejszym życiu publicznym Łukaszuka. Harcerski wolontariat czy działalność społeczna jeszcze w Gdyni stały się fundamentem jego zaangażowania w Kanadzie. Wyjazd z kraju w czasach, gdy – jak wspominał – strażnik graniczny wmówił rodzinie, że „już nigdy tu nie wrócą”, uświadomił mu kruchość wolności i znaczenie praw obywatelskich.
