W niedzielę, 6 września, zakończyły się Jesienne Targi Książki w Warszawie. Przez trzy dni Plac Centralny przed Pałacem Kultury i Nauki zamienił się w tętniące życiem literackie miasteczko. Targi odwiedziło ponad 50 tysięcy osób, swoją ofertę zaprezentowało 70 wystawców, a na stoiskach wydawców z czytelnikami spotkało się ponad 50 autorów. Bogaty program spotkań, debat, premier, warsztatów i wydarzeń towarzyszących przyciągał publiczność w każdym wieku.
Tegoroczna edycja odbyła się po raz pierwszy na Placu Centralnym – w nowej przestrzeni w samym sercu Warszawy. Przez trzy dni książki wypełniły centrum miasta, a czytelnicy mogli nie tylko poznawać najnowszą ofertę wydawców i jesienne premiery, ale przede wszystkim spotykać ulubionych twórców, zdobywać autografy i uczestniczyć w rozmowach o literaturze, historii, kulturze i współczesnym świecie.
Trzy dni spotkań z literaturą
Program wydarzeń odbywał się równolegle na Scenie Plenerowej na Placu Centralnym oraz w Sali im. Kisielewskiego w Pałacu Kultury i Nauki.
Pierwszy dzień rozpoczęła debata „Książki, które dodają skrzydeł”, przygotowana przez Komitet Ochrony Praw Dziecka. Magda Smalara, Katarzyna Zawistowska i Artur Barciś rozmawiali o tym, jak ważną rolę książki mogą odgrywać w życiu dzieci i młodzieży.
Jednym z najbardziej wyczekiwanych piątkowych wydarzeń było spotkanie z prof. Jerzym Bralczykiem, które poprowadził Jerzy Kisielewski. Czytelnicy zainteresowani literaturą kryminalną mogli z kolei posłuchać rozmowy „Modus operandi – dlaczego ciekawi nas zbrodnia?” z udziałem Marty Kisiel, S.J. Lorenc, Klaudii Zacharskiej i Roberta Ziębińskiego. Dzień zakończył pokaz filmu „Żyję. Søren Ulrik Thomsen: duński poeta”, będący wprowadzeniem do jednego z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń tegorocznych Targów.
Brandon Mull i tłumy fanów „Baśnioboru”
Sobotni program zgromadził na Placu Centralnym szczególnie wielu czytelników. Jednym z jego najmocniejszych punktów było spotkanie z Brandonem Mullem, autorem uwielbianego przez młodszych i starszych czytelników cyklu „Baśniobór”. Wizyta pisarza wiązała się z 20-leciem serii oraz polską premierą jego najnowszej książki „Opiekunowie. Zakazana Góra”. Spotkanie poprowadził Adam Szaja, a tłumaczenie zapewnił Rafał Lisowski.
Zainteresowanie obecnością Brandona Mulla było rekordowe i potwierdziło, że kolejne pokolenia czytelników wciąż chętnie wracają do świata „Baśnioboru”, a możliwość osobistego spotkania z jego twórcą była dla wielu fanów jednym z najważniejszych wydarzeń tegorocznych Targów. W spotkaniu z nim wzięło udział około 1,5 tysiąca osób.
Sobota przyniosła także wiele rozmów poświęconych historii i współczesności. Podczas spotkania wokół nowego wydania „Armii Podziemnej” Tadeusza Bora-Komorowskiego z publicznością spotkali się Adam Komorowski – syn generała, Piotr Piniński – prezes Fundacji Lanckorońskich oraz Wojciech Rodak – dziennikarz i historyk, autor wstępu do książki. Rozmowę poprowadził Jerzy Kisielewski.
Publiczność mogła również uczestniczyć w spotkaniu z Wojciechem Chmielarzem, rozmowie wokół książki „Nieugięte. Jakie naprawdę były wiejskie kobiety” Anety Godyni, spotkaniu z Katarzyną Dudą wokół „Uberyzacji. O warunkach pracy kurierów”, a także rozmowach z Markiem Przybylikiem, Agnieszką Dydycz i Markiem Maruszczakiem. O kobiecym spojrzeniu na historię rozmawiano natomiast podczas spotkania „Herstorie – odkryj historyczne wydarzenia opisane kobiecym okiem”.
Søren Ulrik Thomsen po raz pierwszy w Polsce
Szczególne miejsce w tegorocznym programie zajęła literatura duńska. W sobotę odbyło się pierwsze w Polsce spotkanie z Sørenem Ulrikiem Thomsenem, jednym z najważniejszych współczesnych duńskich poetów.
Autor, którego wiersze i eseje należą dziś do współczesnej klasyki literatury duńskiej, w 2025 roku otrzymał Nagrodę Nordycką Akademii Szwedzkiej nazywaną „Małym Nobelem”. Jego teksty po raz pierwszy ukazały się w języku polskim w książce „Żyję – opowieści, wiersze, eseje”, których przekładu dokonała Bogusława Sochańska.
Obecność duńskiego autora stała się kolejną okazją do przybliżenia polskim czytelnikom współczesnej literatury skandynawskiej.
Anda Rottenberg, „Śląszczyki” i kobiety, które wiedzą
Ostatni dzień Targów rozpoczął się od wydarzenia dla najmłodszych – warsztatów „Czy smoka zawsze trzeba się bać?”, podczas których dzieci tworzyły własne smoczki pod okiem Katarzyny Wierzbickiej.
W niedzielnym programie znalazło się także spotkanie z Andą Rottenberg, jedną z najważniejszych postaci polskiego świata sztuki i kultury, oraz rozmowa z Agnieszką Głębicką wokół książki „Śląszczyki”.
Tegoroczną Scenę Plenerową zamknęła dyskusja „Wiedźma – kobieta, która wie, jako symbol niezależności i mądrości”. O tej niezwykle silnej figurze obecnej w literaturze i kulturze rozmawiały Marta Kisiel, Katarzyna Berenika Miszczuk, Katarzyna Wierzbicka i Klaudia Zacharska.
Autorzy blisko czytelników
Program sceniczny był tylko jedną z części składowych Jesiennych Targów Książki. Przez cały weekend wiele działo się również na stoiskach wystawców. Ponad 50 autorów podpisywało swoje książki, spotykało się z czytelnikami i rozmawiało o swoich najnowszych publikacjach.
Długie kolejki po autografy i duże zainteresowanie spotkaniami pokazały, jak ważna dla czytelników pozostaje możliwość bezpośredniego kontaktu z twórcami. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszyły się spotkania z autorkami literatury young adult z Wydawnictwa Bliss – Olą Rochowiak i Zuzanną Wólczyńską. Po podpisy obu autorek ustawiały się bardzo długie kolejki czytelników, co było jednym z najbardziej widocznych przykładów ogromnego zainteresowania spotkaniami autorskimi na stoiskach. Targi po raz kolejny stały się przestrzenią, w której książka była początkiem rozmowy i spotkania.
Sercem wydarzenia były oczywiście stoiska wydawców. Swoją ofertę zaprezentowało 70 wystawców – zarówno duże i rozpoznawalne oficyny, jak i mniejsze, niezależne wydawnictwa, antykwariaty oraz instytucje kultury. Wśród nich znalazły się m.in. Grupa Wydawnicza Foksal, Znak, Prószyński i S-ka, Sonia Draga, Grupa Wydawnictwo Kobiece, Mięta, Debit, Filtry, Świat Książki, Bellona, Olesiejuk, Krytyka Polityczna, Silver Oficyna Wydawnicza, Książkowe Klimaty, Księży Młyn, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, ArtRage czy Arkady/LeTra, a także Instytut Pileckiego, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie i Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.
Oferta obejmowała literaturę piękną, kryminały i thrillery, reportaże, literaturę faktu, książki historyczne i popularnonaukowe, publikacje dla dzieci i młodzieży, komiksy, literaturę skandynawską oraz książki poświęcone kulturze, sztuce i muzyce.
Ponad 50 tysięcy czytelników w centrum Warszawy
Frekwencja tegorocznej edycji pokazała, że literatura doskonale odnajduje się w otwartej przestrzeni miasta. Ponad 50 tysięcy osób, które w ciągu trzech dni odwiedziły Plac Centralny, to najlepszy dowód na to, że bezpośrednie spotkania z książką, autorami i wydawcami niezmiennie przyciągają warszawską publiczność.
Jesienne Targi Książki połączyły targową różnorodność z festiwalowym charakterem wydarzenia. Były miejscem premier i zakupów, ale przede wszystkim rozmów, spotkań, odkrywania nowych autorów i dzielenia się czytelniczymi pasjami. Otwarta formuła wydarzenia, wolny wstęp i lokalizacja w sercu miasta ponownie zyskały bardzo przychylne oceny mieszkańców Warszawy i wielu przyjezdnych, którzy ją odwiedzili.
